Facebook begon als sociaal netwerk, maar is veranderd in een onzinmachine. Wat ooit verbinding bracht, voedt nu verslaving, oppervlakkigheid en nepnieuws. Voor bedrijven blijft het een handig marketingkanaal, maar voor gewone gebruikers is het vooral ruis die dommer maakt (en dat geldt voor veel social media kanalen…)
In de beginjaren was Facebook vernieuwend, fancy en voor velen zelfs leuk. Jongeren deelden foto’s, ervaringen en hielden contact op een manier die tot dan toe ongekend was. Mensen vonden online hun vroegere vrienden terug en het leek eenieder een warm hart toe te dragen. Maar op enig moment waren het meer ouders en grootouders die het platform begonnen te gebruiken en verloor Facebook voor de jongere generatie zijn glans. Zij weken langzaam uit naar andere kanalen: eerst naar Twitter (nu X), daarna vooral naar Instagram – dat qua onzinnigheid zeker niet onderdoet voor Facebook. TikTok doet er nog een schep bovenop en is minstens zo verslavend.
Wat al deze platforms gemeen hebben, is dat ze niet draaien om verbinding, maar om exploitatie van aandacht. De gebruiker denkt bezig te zijn met communicatie en vermaak, maar in werkelijkheid wordt hij onderworpen aan een eindeloze stroom advertenties, irrelevante aanbiedingen en onzinnige content.
Facebook spant hierin de kroon. Het algoritme beloont niet wat waardevol is, maar wat kliks oplevert. Dat betekent dat sensatie, polarisatie en zelfs nepnieuws vaker worden verspreid dan feiten of nuance. Van Cambridge Analytica tot de massale verspreiding van complottheorieën: steeds opnieuw blijkt dat de belangen van het platform niet bij de gebruiker liggen, maar bij advertentie-inkomsten en beïnvloedingskracht.
Daar komt de verslaving bij. Mensen vullen hun dagen met het posten van de kleinste details over hun leven, hun ervaringen en hun dagelijkse rompslomp. Nog schadelijker: ze consumeren diezelfde onzin van talloze anderen, vaak urenlang per dag. Waardevolle tijd die veel nuttiger – of op zijn minst gezonder – besteed zou kunnen worden, gaat verloren aan oppervlakkige en betekenisloze informatie. Gebruikers teren op ruis en worden, bericht na bericht, steeds dommer.
Het tragische is dat een groot deel van de gebruikers dit niet ziet. Zij ervaren het nog steeds als amusement en gezelschap. Maar wie nuchterder kijkt en beschikt over meer gezond verstand, herkent het patroon. Die groep ziet hoe leeg en verslavend deze platforms zijn geworden – en besluit uiteindelijk om Facebook, en steeds vaker ook Instagram of TikTok, vaarwel te zeggen.
Vrijwel alle social media zijn begonnen vanuit een sociale gedachte. Maar ze eindigen stuk voor stuk als afstompende onzinmachines. En laten we eerlijk zijn: wie zich er dag in, dag uit mee voedt, maakt zichzelf dommer. Wie het doorziet, stapt uit. En wie dat niet doet, is simpelweg de speelbal van een systeem dat niet voor de mens werkt, maar tegen hem.
Tip: Lees eens een goed boek …