In een wereld vol cijfers, koppen en snelle conclusies lijken sommige nieuwsberichten rechtstreeks ontsproten aan kromme logica en scheve vergelijkingen. Dit artikel werpt een satirische blik op de pseudo-informatie die ons dagelijks om de oren vliegt – van rookpauzes tot statistisch alcoholadvies.
Soms kom je een artikel tegen waarvan je denkt: “Wie heeft dit geschreven, en begrijpt die wel wat voor onzin hij schrijft?” Van halve feiten tot kromme vergelijkingen en statistische nonsens verpakt in wetenschappelijk ogende koppen – de moderne media zijn soms net een errorbericht van een kapotte webpagina: This page contains the following errors: error on line 5 at column 473: expected ‘>’.
Rokende contactlenzendragers zien het scherpst
Neem nu dat artikel over informatiewerkers (wie verzint die term?) die contactlenzen dragen. De conclusie: rokers die contactlenzen dragen hebben minder last van droge ogen dan niet-rokers. Oorzaak: roken? Nee natuurlijk niet – de rookpauzes waarbij ze hun werkplek verlaten om buiten een sigaret te roken. Want dan staren ze even niet naar hun scherm. De échte les: sta af en toe op, neem pauze, adem frisse lucht. Maar nee, de boodschap blijft hangen als: “Roken is goed voor je ogen.” Mooi he, de sigarettenfabrikanten zijn er zeker blij mee.
Verkeersveiligheid in handen van dronken, stoned automobilist zonder rijbewijs
Dan is er nog het pareltje uit de wereld van verkeersveiligheid: mensen zonder rijbewijs die dronken en onder invloed zijn, veroorzaken minder auto-ongelukken. Ja, echt. Statistisch gezien klopt dat – er zijn immers véél minder van dat soort idioten dan normale verstandige autorijders. Maar wie durft deze groep tot voorbeeldburger te verklaren? Of moet je op basis van deze statistische uitspraak mensen adviseren hun rijbewijs in te leveren en in het vervolg een halve fles whisky te drinken en een joint te nemen alvorens ze gaan autorijden? Misschien ook nog in een onverzekerde voertuig?
Marktaandeel-vergelijkingen: de pindakaas-jam-paradox
Een andere klassieker: “De groei van de iPhone blijft achter bij Android.” Klinkt schokkend, totdat je beseft dat ‘Android’ niet één merk is, maar een heel ecosysteem met tientallen fabrikanten. Dat is alsof je zegt: “Calvé pindakaas doet het slechter dan alle jammerken bij elkaar.” Tja, zal ik dan maar geen iPhone kopen omdat die achterblijven bij Android?
Pseudowetenschap voor klikgedrag
Wat leert ons dit nu? De media smullen van cijfers, grafieken en zogenaamde onderzoeksresultaten – zolang het maar schuurt, verrast of mensen laat klikken. Het maakt niet uit of de vergelijking krom is, de steekproef 12 mensen uit de hele Nederlandse bevolking is, of het persbericht is geschreven door een AI met dyslexie. Als het maar viraal gaat.
En wij? Wij scrollen verder. Verwarren correlatie met causaliteit. En delen het weer op sociale media. “Wist je dat mensen die overdag meer dan 2 liter water drinken vaker dromen?” Ja, en mensen die ademen gaan op een dag dood. Breaking news.
Slotgedachte
Dus de volgende keer dat je leest dat het drinken van lauw water uit een blauwe Smurfen mok op maandagochtend vóórdat je naar je werk gaat, je concentratie met maximaal 7% verhoogt: adem in, tel tot drie en realiseer je: Als dit nieuws is, dan is elk geluid ook muziek.