Bijgevoegd verslag is natuurlijk fictief, maar het drukt vreselijk goed uit hoe wij mensen er voor staan.
Ik, onderzoekswaarnemer van de Collectieve Harmonie, zweef nu al drie aardomwentelingen in een stille baan rond de blauwe planeet die de bewoners “Aarde” noemen. Mijn taak: bepalen of deze soort geschikt is voor wederzijds contact. Zelf leven wij in een samenleving waarin overvloed niet wordt gemeten in bezit, maar in onderlinge verbondenheid. Bij ons zorgt iedereen voor elkaar; niemand komt tekort, want alles wat nodig is, wordt gedeeld. Macht, bezit en hiërarchie kennen wij niet. Wij bestaan in evenwicht en helpen andere species graag even gelukkig te worden.
Wat ik zie op deze planeet is… verwarrend.
Overdag krioelt het oppervlak van duizenden metalen kisten op wielen. De bewoners gaan van een plek naar een andere, vaak met slechts één wezen per voertuig. ’s Avonds keren ze haastig terug naar waar ze vertrokken. Het lijkt op een eindeloze heen-en-weerbeweging zonder zichtbaar doel. Waarom verrichten ze hun taken niet waar ze al zijn? De inefficiëntie is verbijsterend.
Hun steden ademen leegte en verspilling. Sommige grote huizen worden bewoond door slechts enkelen terwijl andere overvol zijn. Er zijn zelfs bewoners die in een soort van pakhuizen verblijven. En hun voertuigen zijn bijna altijd leeg of er zit slechts één persoon in, terwijl de grondstofwinning en verbranding om ze te produceren en te laten rijden het oppervlak en de lucht zichtbaar schaden. De bewoners lijken niet te begrijpen dat dit hun eigen leefomgeving is. Ze vervuilen hun nest alsof ze elders naartoe kunnen vluchten.
Nog vreemder is hun systeem van uitwisseling. Essentiële middelen en levensbehoeften worden geruild tegen papiertjes en stukjes metaal, of abstracte getallen in rekendozen. Dit creëert kunstmatige tekorten. Sommigen hebben meer dan ze ooit kunnen gebruiken, terwijl anderen lijden en verhongeren. Logisch denken lijkt hen te verlaten zodra het om hun sociale organisatie gaat.
Hun bestuur, “politiek” genoemd, is een toneel van strijdige belangen. De ene groep krijgt macht, de andere verliest, en bij elke machtswisseling verandert de koers. Er is geen collectief plan, geen stabiele richting, alleen een eindeloze strijd en zelfbelang. Oorlogen lijken voor deze soort een terugkerend ritueel; wij herkennen het patroon alleen bij onszelf in de periode héél ver voordat wij sociaal volwassen werden – een tijd die wij schuwen als een morele schande en waar we alleen met verdriet aan terugdenken.
Het respect voor ander leven ontbreekt vrijwel volledig. Ze doden andere wezens voor voedsel, versiering, kleding of zelfs zonder aanwijsbare reden. Sommige soorten worden doelbewust gefokt en zonder enig medeleven geslacht. Tegelijkertijd houden ze individuen van hun eigen soort die ongeneeslijk zijn kunstmatig in leven, zelfs wanneer dat lijden verlengt en zowel individu als gemeenschap niets brengt. Hun waardenstelsel lijkt willekeurig, vol tegenstrijdigheden.
Het meest alarmerend is hun sociale gedrag. Individuen handelen bijna uitsluitend in eigenbelang. De enkelen die exorbitant veel hebben, hebben dat ten koste van de rest. En een kluwen van regels en straffen probeert dit gebrek aan natuurlijke samenwerking te compenseren. In de praktijk worden die regels maar al te vaak ontdoken door de rijken en gebruikt om de armen te knechten. Die regels vervangen hoe-dan-ook geen moraliteit; ze zijn slechts muren om asociaal gedrag enigszins te beteugelen.
Van boven blijft deze planeet adembenemend mooi. Maar van dichtbij is het een plaats van dieptrieste eenzaamheid. Dan sluit ik mijn ogen en stel mij voor hoe het zou zijn om hier te landen, onze handen te openen, hen onze harmonie te laten voelen. Maar ik weet: zij zijn er nog lang niet klaar voor.
Ik stel mijn observatieverslag op. Mijn conclusie is onontkoombaar: dit is een onvolwassen, instabiele species met een ernstig sociaal tekort. Hun planeet zou hen alles kunnen geven, maar hun systeem maakt haar tot een bron van strijd, uitbuiting en verval. Contact is onverantwoord. Wij zullen deze wereld in stilte blijven volgen, en tegen beter weten in hopen dat zij ooit hun evenwicht vinden. Tot die tijd blijft de Aarde een luidruchtige, zelfdestructieve bol in een verder stille, sociale kosmos.