Succes is een van de meest gebruikte woorden van onze tijd. Maar hoe langer ik erover nadenk, hoe meer ik me afvraag of we eigenlijk nog wel weten wat succes werkelijk betekent.
Vraag iemand wat succes is en de antwoorden lopen sterk uiteen. Voor de één is het een succesvolle carrière, voor de ander een mooi huis of een goed gevulde bankrekening. We bewonderen ondernemers die grote bedrijven opbouwen, topsporters die medailles winnen en artiesten die volle zalen trekken. Succes lijkt vaak zichtbaar te moeten zijn. Toch bekruipt me steeds vaker het gevoel dat we succes verwarren met prestaties. Alsof wat iemand bereikt belangrijker is geworden dan hoe iemand leeft.
De traditionele ladder
Decennialang leek de route naar succes redelijk duidelijk. Goed leren, een goede baan vinden, promotie maken, een groter huis kopen, een mooiere auto rijden en financieel onafhankelijk worden. Groei stond centraal. Meer verantwoordelijkheid, meer salaris en meer status werden gezien als logische stappen vooruit. Dat beeld is diep in onze samenleving verankerd. We spreken nog altijd over ‘hogerop komen’, alsof een hogere functie automatisch betekent dat iemand succesvoller is. Maar is dat werkelijk zo?
Een directeur kan veel verdienen en toch voortdurend onder stress staan. Een zelfstandig ondernemer kan financieel succesvol zijn, maar nauwelijks tijd hebben voor zijn gezin. En iemand met een bescheiden baan kan juist iedere dag met plezier naar zijn werk gaan en ’s avonds ontspannen thuiskomen.
Wie is dan eigenlijk het meest succesvol?
De prijs van succes
Succes heeft vaak een prijs. Lange werkdagen, voortdurende bereikbaarheid, prestatiedruk en de verwachting dat je steeds verder groeit. Niet omdat het moet, maar omdat onze omgeving dat vaak als vanzelfsprekend beschouwt. Op sociale media lijkt dat beeld nog verder te worden versterkt. We zien de promoties, de verre reizen, de nieuwe auto’s en de prachtige woningen. Veel minder zichtbaar zijn de zorgen, de twijfels en de offers die daar soms tegenover staan. Daardoor ontstaat gemakkelijk de indruk dat succes vooral iets is wat anderen lijken te hebben. Misschien vergelijken we onszelf wel met een zorgvuldig geselecteerde werkelijkheid.
Een andere definitie
Opvallend genoeg lijken steeds meer mensen anders naar succes te gaan kijken. Gezondheid wordt belangrijker dan status. Tijd belangrijker dan geld. Vrijheid belangrijker dan bezit. En betekenisvolle relaties waardevoller dan een indrukwekkende functietitel. Misschien is dat geen teken dat we minder ambitieus zijn geworden, maar juist dat we beter begrijpen wat werkelijk bijdraagt aan een gelukkig leven. Want uiteindelijk herinneren we ons zelden hoeveel vergaderingen we hebben bijgewoond of hoeveel omzet we hebben gerealiseerd. We herinneren ons de mensen met wie we hebben gelachen, de reizen die we maakten, de momenten waarop we echt iets voor een ander konden betekenen en de vrijheid om keuzes te maken die bij ons pasten.
Succes laat zich niet vergelijken
Misschien is dat wel het grootste misverstand. Succes is geen wedstrijd. Er bestaat geen universele meetlat waarmee we het leven van mensen kunnen vergelijken. Wat voor de één een droom is, voelt voor een ander als een last. De één haalt voldoening uit leidinggeven aan een groot bedrijf, de ander uit lesgeven, zorg verlenen, een ambacht uitoefenen of voldoende tijd hebben voor familie en vrienden.
Succes is daardoor veel persoonlijker dan we vaak denken. Niet de verwachtingen van anderen bepalen of een leven geslaagd is, maar de mate waarin iemand zijn eigen waarden weet te volgen.
Misschien hebben we het altijd verkeerd gemeten
We leven in een samenleving waarin prestaties gemakkelijk zichtbaar zijn. Inkomen, functies, diploma’s en bezittingen laten zich eenvoudig vergelijken. Misschien zijn we daarom gaan geloven dat juist die zaken succes bepalen. Maar de werkelijk waardevolle dingen laten zich nauwelijks meten. Vertrouwen. Liefde. Gezondheid. Rust. Vriendschap. Nieuwsgierigheid. Vrijheid. Zingeving. Misschien zijn dat juist de rijkdommen waar we uiteindelijk het meest naar op zoek zijn.
Misschien is succes daarom niet de vraag hoeveel je hebt bereikt, maar hoeveel van het leven je werkelijk hebt beleefd. Niet hoeveel bezit je hebt opgebouwd, maar hoeveel vrijheid je hebt ervaren. Niet hoeveel mensen jou kennen, maar hoeveel mensen jou werkelijk kennen.
Misschien is de meest succesvolle persoon uiteindelijk niet degene die het hoogste is geëindigd, maar degene die met tevredenheid kan terugkijken op het leven dat hij of zij zelf heeft gekozen.