Het is opvallend hoe gemakkelijk we een oordeel klaar hebben. In het verkeer rijdt iemand te langzaam, of juist veel te snel. In de supermarkt duurt het afrekenen langer dan we zouden willen. Een serveerster kijkt wat vermoeid, een collega reageert kortaf of een stel zit tijdens het eten meer naar de telefoon te kijken dan naar elkaar.
Voor we het weten, hebben we er iets van gevonden. Dat is heel menselijk. Ons brein is voortdurend bezig situaties te beoordelen. Vaak doen we dat zonder erbij na te denken. Maar juist daardoor geven we ongemerkt veel aandacht aan dingen waar we helemaal geen invloed op hebben.
We kennen het verhaal niet
Misschien is het opmerkelijkste wel dat we meestal nauwelijks iets weten van de mensen over wie we zo snel een oordeel hebben. Die automobilist die langzaam rijdt, heeft misschien net slecht nieuws gekregen. De serveerster die niet lacht, draait misschien haar derde lange dienst achter elkaar. De man die er onverzorgd uitziet, zorgt thuis dag en nacht voor een zieke partner. En dat stel dat tijdens het eten steeds op de telefoon kijkt, bekijkt misschien de eerste foto’s van een pasgeboren kleinkind. Natuurlijk weten we dat niet. Maar precies dát is het punt. We zien een paar seconden uit iemands leven en vullen de rest zelf in. Onze conclusie zegt daarom meer over onszelf dan over de ander.
Ergernis verandert zelden iets
Sommige dingen verdienen uiteraard aandacht. Onbeschoft gedrag mag worden benoemd en grenzen zijn soms noodzakelijk. Maar de meeste ergernissen van alledag lossen zichzelf op zonder dat wij er iets aan hoeven doen. Toch nemen we ze vaak mee. We blijven erover nadenken, vertellen het thuis nog eens of zoeken bevestiging bij anderen. Ondertussen is degene aan wie we ons ergerden waarschijnlijk allang weer verder gegaan. Het bijzondere is dat de ergernis vooral bij onszelf blijft hangen. Niet bij de ander. Daarom is de vraag misschien niet of iemand anders iets vervelend doet. De belangrijkere vraag is of wij ervoor kiezen om die ergernis een plaats in ons hoofd te geven.
Kiezen waar je naar kijkt
Onze aandacht is beperkt. Iedere minuut die we besteden aan irritatie, kunnen we niet besteden aan iets anders. Terwijl tegelijkertijd zoveel moois om ons heen gebeurt. Een vriendelijk woord van een onbekende. Een kind dat enthousiast iets ontdekt. Zonlicht dat door de bomen valt. Een onverwacht goed gesprek. Een collega die je helpt zonder dat je erom hebt gevraagd. Ook die momenten zijn er iedere dag. Opmerkelijk genoeg zien we vaak precies datgene waar we naar op zoek zijn. Wie voortdurend let op wat er niet deugt, zal daar steeds nieuwe voorbeelden van vinden. Maar wie zijn aandacht richt op vriendelijkheid, schoonheid en kleine geluksmomenten, ontdekt dat ook daarvan de wereld verrassend vol is.
Een vriendelijker blik op de wereld
Een prettiger leven begint niet bij een andere wereld, maar bij een andere manier van kijken. Dat betekent niet dat we naïef moeten zijn of alles moeten goedpraten. Het betekent alleen dat we beseffen hoe weinig we werkelijk weten van de mensen die we iedere dag ontmoeten. Achter iedere onbekende schuilt een verhaal dat wij niet kennen. Misschien maakt juist dat besef ons milder. Niet omdat iedereen altijd gelijk heeft, maar omdat niemand slechts dat ene moment is waarop wij hem toevallig tegenkomen.
De grootste winst
Er bestaat een eenvoudige manier om je leven aangenamer te maken, en die kost helemaal niets. Niet door de wereld te veranderen, maar door te stoppen met voortdurend alles te beoordelen. Door irritaties simpelweg voorbij te laten drijven en bewust ruimte te maken voor wat wél energie geeft. Misschien ontdekken we dan iets verrassends. Dat de wereld niet ineens vriendelijker is geworden, maar dat wij haar met vriendelijkere ogen zijn gaan bekijken. En misschien is dat uiteindelijk een van de mooiste vormen van vrijheid: niet dat alles om ons heen perfect is, maar dat wij zelf mogen kiezen aan welke gedachten we onze aandacht schenken.